Cơ hội chiêm ngưỡng những tác phẩm nghệ thuật tạo hình đặc sắc về Chủ tịch Hồ Chí Minh

Vào sáng ngày 16 tháng 5 năm 2025, tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam sẽ chính thức diễn ra lễ khai mạc triển lãm chuyên đề mang tên “Hồ Chí Minh trong nghệ thuật tạo hình”. Đây là một hoạt động văn hóa, nghệ thuật có ý nghĩa vô cùng sâu sắc nhân dịp kỷ niệm 135 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 – 19/5/2025). Đồng thời, đây cũng là dịp hiếm hoi để công chúng yêu nghệ thuật thủ đô và cả nước có cơ hội chiêm ngưỡng những tác phẩm nghệ thuật tạo hình đặc sắc về hình tượng Người – vị lãnh tụ kiệt xuất, người cha già kính yêu của dân tộc Việt Nam.

Sự kiện không chỉ tôn vinh cuộc đời cách mạng vĩ đại của Bác mà còn là một dấu mốc học thuật, kết nối hài hòa với dòng chảy văn hóa dân tộc, đặc biệt là đóng góp vào việc nhìn lại Hành trình 100 năm kỷ nguyên hội hoạ sơn mài Việt Nam cùng các chất liệu hội họa truyền thống độc đáo khác.

Sự đa dạng về chất liệu trong dòng chảy mỹ thuật nước nhà

Triển lãm lần này giới thiệu đến công chúng 60 tác phẩm chọn lọc từ bộ sưu tập phong phú, được lưu trữ nghiêm ngặt qua nhiều thập kỷ của Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam. Điểm đặc sắc tạo nên sức hút lớn của triển lãm chính là sự đa dạng trong loại hình và chất liệu biểu đạt. Người xem sẽ được thưởng lãm các tác phẩm thuộc nhiều trường phái và kỹ thuật khác nhau như sơn dầu, sơn mài, bột màu, khắc gỗ, trổ giấy, điêu khắc, in lưới…

Sự phong phú này chứng minh rằng, hình tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn là nguồn cảm hứng bất tận, khơi gợi tài năng sáng tạo của các thế hệ họa sĩ, nhà điêu khắc và nghệ nhân trong cũng như ngoài nước. Trong số các chất liệu được trưng bày, chất liệu truyền thống tinh túy của Việt Nam luôn chiếm một vị trí trang trọng, gợi nhắc cho người xem về những cột mốc vàng son, đồng hành cùng Hành trình 100 năm kỷ nguyên hội hoạ sơn mài Việt Nam và các loại hình nghệ thuật đồ họa, tạo hình qua các thời kỳ lịch sử.

Không chỉ dừng lại ở việc tái hiện hình ảnh một nhà cách mạng lỗi lạc, một vị lãnh tụ thiên tài với ý chí sắt đá, các tác phẩm nghệ thuật tạo hình đặc sắc tại triển lãm lần này còn chứa đựng và truyền tải một cách trọn vẹn tình cảm chân thành, sự ngưỡng mộ sâu sắc, lòng biết ơn vô hạn mà các thế hệ nghệ sĩ đã chắt chiu, dành trọn cho Người.

Tái hiện sống động các giai đoạn lịch sử và phong cách sống của Bác

Các tác phẩm được sắp xếp khéo léo theo từng mạch nội dung, giúp người xem dễ dàng cảm nhận được những lát cắt tiêu biểu, chân thực nhất trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng vẻ vang cũng như phong cách sống thanh cao, giản dị của Bác Hồ.

Thời kỳ hoạt động cách mạng gian khổ và hào hùng

Ở nhóm chủ đề Bác Hồ trong thời kỳ hoạt động cách mạng, người xem không khỏi xúc động trước những nét vẽ mộc mạc nhưng đầy thần thái. Nổi bật trong số đó là tác phẩm “Hồ Chủ tịch làm việc tại Việt Bắc” (chất liệu chì, 1948) của danh họa Phan Kế An. Bức tranh đã tái hiện thành công hình ảnh chân thực, tĩnh lặng nhưng đầy vĩ đại của Bác tại chiến khu Việt Bắc giữa thời kỳ kháng chiến chống Pháp cam go.

Bên cạnh đó, bức tranh sơn dầu “Bác Hồ đi chiến dịch” của họa sĩ Nguyễn Đức Dụ (1984) và tác phẩm cùng tên bằng chất liệu điêu khắc đồng của nhà điêu khắc Nguyễn Phú Cường (2018) đã thể hiện một cách sinh động, hiên ngang tinh thần xông pha trận mạc, sự đồng cam cộng khổ của vị lãnh tụ tối cao cùng quân và dân ta trong những thời khắc lịch sử quyết định.

Đặc biệt, tác phẩm “Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập” (chất liệu bột màu, 1979) của họa sĩ Nguyễn Dương đã tái hiện xuất sắc khoảnh khắc thiêng liêng tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, ngày khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mang lại niềm xúc động nghẹn ngào cho bất cứ ai đứng trước tác phẩm.

Vẻ đẹp bình dị và lăng kính nghệ thuật độc đáo

Cuộc đời đời thường và phong cách sống thanh bạch của Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng được soi rọi đa dạng và đa chiều qua lăng kính nghệ thuật của nhiều bậc vĩ tài mỹ thuật. Đó là một góc nhìn hết sức giản dị, gần gũi trong tác phẩm khắc gỗ “Bác Hồ câu cá” (1980) của nghệ sĩ Nguyễn Nghĩa Duyện. Đó là khung cảnh làm việc yên bình, trang nghiêm tại Phủ Chủ tịch được khắc họa tinh tế trong tác phẩm sơn dầu “Nhà Bác ở Phủ Chủ tịch” (1970) của họa sĩ Lương Xuân Nhị, hay tình yêu quê hương xứ sở lắng đọng qua bức “Nhà Bác ở Kim Liên – Nghệ An” (màu nước, 1979) của danh họa Trần Văn Cẩn.

Đáng chú ý, trong dòng chảy tranh cốt túy dân tộc, họa sĩ Nguyễn Văn Bình đã lựa chọn một góc nhìn vô cùng thiêng liêng và sâu lắng thông qua tác phẩm “Đền thờ Bác Hồ trong rừng nước mũi Cà Mau” (sơn mài, 1976). Tác phẩm này là một minh chứng hùng hồn cho sự kết hợp giữa lòng yêu nước và nghệ thuật sơn mài truyền thống – một chất liệu quan trọng cấu thành nên giá trị cốt lõi của Hành trình 100 năm kỷ nguyên hội hoạ sơn mài Việt Nam, thể hiện tấm lòng son sắt, luôn hướng về Bác kính yêu của đồng bào Nam Bộ.

Tình cảm thiêng liêng giữa vị lãnh tụ vĩ đại và nhân dân Việt Nam

Một mảng đề tài lớn và chiếm trọn trái tim người xem tại triển lãm là những tác phẩm khắc họa sinh động, ấm áp tình cảm gắn bó máu thịt giữa Bác Hồ và các tầng lớp nhân dân. Hình ảnh vị lãnh tụ không xa vời mà hiện lên như một người cha, người ông trong gia đình.

Tiêu biểu cho nhóm chủ đề này là các tác phẩm:

• “Bác Hồ với nữ chiến sĩ thi đua miền Bắc” (sơn dầu, 1967) của họa sĩ Vương Trình.
• “Bác Hồ với công nhân xe lửa Gia Lâm” (sơn dầu, 1979) của họa sĩ Phạm Lung.
• “Bác Hồ với nông dân” (sơn mài, 1985) của họa sĩ Vũ Văn Thơ – một tác phẩm sơn mài xuất sắc khẳng định vị thế của chất liệu này trong việc truyền tải các đề tài chính luận, chính trị xã hội của Hành trình 100 năm kỷ nguyên hội hoạ sơn mài Việt Nam.
• “Bác Hồ với thầy thuốc” (khắc gỗ, 1980) của họa sĩ Nguyễn Trọng Cát.

Ý nghĩa lịch sử và giá trị nghệ thuật trường tồn

Triển lãm chuyên đề “Hồ Chí Minh trong nghệ thuật tạo hình” không chỉ đơn thuần là một hoạt động trưng bày nghệ thuật, mà còn là sự tưởng nhớ, lòng tri ân sâu sắc của toàn Đảng, toàn dân và giới văn nghệ sĩ đối với công lao trời biển của Chủ tịch Hồ Chí Minh – Người anh hùng giải phóng dân tộc vĩ đại, Nhà văn hóa kiệt xuất của nhân loại.

Đối với công chúng trong và ngoài nước, đây là cơ hội học tập, nghiên cứu và thưởng thức quý báu để hiểu sâu sắc hơn về cuộc đời, sự nghiệp cách mạng cũng như tư tưởng đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Nhìn từ góc độ lịch sử mỹ thuật, các tác phẩm sơn mài về Bác tại triển lãm còn góp phần khẳng định những bước tiến dài, sự chuyển mình mạnh mẽ trong Hành trình 100 năm kỷ nguyên hội hoạ sơn mài Việt Nam, đưa chất liệu mỹ nghệ truyền thống trở thành chất liệu hội họa bác học, chuyển tải thành công những nội dung tư tưởng lớn lao của thời đại.